۰۱/آذر/۱۴۰۵ | ۱۹:۴۴
۱۵ شهرک تخصصی کشاورزی برای جذب سرمایه‌گذار ایجاد می‌شود آخرین خبر از زمان واریز سود سهام عدالت طرح نظارتی ویژه حراج جمعه سیاه ترافیک سنگین در آزادراه قزوین–کرج–تهران اختصاص ۸.۵ همت به تامین مسکن دهک‌های یک تا چهار سرشماری مجازی تا ۵ آذر تمدید شد ۱.۵ میلیون تن گندم به دولت تحویل نشد/ خرید تضمینی گندم به ۱۱ میلیون تن رسید هشدار نارنجی برای ۳ استان؛ بارش شدید باران و برف در راه است جزئیات ثبت‌نام، خرید و انتقال وجه با «کیف پول ایران» آغاز دوره جدید عرضه و تقاضا اعتباری گواهی اسقاط خودرو از امروز واردات بنزین امسال به صفر می رسد حقوق آبان نیرو‌های شرکتی در ۳ دستگاه مستقیم به حسابشان واریز شد صیدی: ابزارهای مالی نفت به‌زودی در بورس انرژی معامله می‌شوند ۴۰ همت سود به حساب سهامداران واریز شد برآورد ۸۵ هزار تومانی وزارت جهاد کشاورزی از نرخ جدید گندم برخورد قانونی با تخلفات قیمت‌گذاری و توزیع تخم‌مرغ سازمان غذا و دارو: اولویت خرید تجهیزات پزشکی با تولید داخلی است کریدور برق خزر تا بالکان؛ مسیر جدید انتقال انرژی پاک به اروپا قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز 1405/09/01 فعال‌سازی مجدد دسترسی استان‌ها به سامانه تأیید ضمانت‌نامه‌های بانکی تامین اعتبار کامل 2083 پروژه امسال در طرح نشان‌دار کردن مالیات بازار تایر پس از حذف قیمت‌گذاری دستوری چه می‌شود؟ کمبود سم، گندم ایران را از خودکفایی دور می‌کند؟ شیوه جدید پرداخت حق بیمه شخص ثالث خودرو علت صدای انفجار در کرج چه بود؟ مترو و اتوبوس رایگان ماند سرمربی شمس‌آذر اخراج شد شرایط پیش فروش سایپا آذر ۱۴۰۵ موسویان: امنیت خلیج فارس باید یک منفعت مشترک بین‌المللی در نظر گرفته شود باران و باد شدید در نقاط مختلف استان تهران قیمت طلا امروز یکشنبه ۱ آذر ۱۴۰۵ / طلا، سکه و پارسیان امروز چقدر قیمت خوردند؟ سایت‌های سلامت وابسته به مناطق آزاد در مجاورت فرودگاه‌های بین‌المللی ایجاد شود بورد: نفت در بورس عرضه می‌شود تأخیر در تحویل خودرو چقدر با شرایط فعلی جنگی کشور مرتبط است؟ جلسه شورای هماهنگی مجلس درباره بودجه 1406 انهدام بیستمین پهپاد MQ-1 آمریکایی در شرق تنگه هرمز دو عامل مهم در تعیین «شهریه» پیش‌دبستانی‌ها هشدار نارنجی برای شمال غرب کشور / وقوع رگبار نسبتا شدید باران تورم نقطه‌ای تولیدکننده به 120.9 درصد رسید مصرف 60 درصد گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء گزارش حسابرسی شورای شهر تهران تایید شد چرا اتوبوس‌های برقی دیر به تهران رسیدند؟ بازنشستگان تأمین اجتماعی برای بیمه تکمیلی کجا ثبت‌نام کنند؟ ریزش طلا و بیت‌کوین برای تتر تهدیدکننده شد ثبت‌نام 270 هزار نیروی شرکتی برای دریافت مستقیم حقوق جهش 40 هزار واحدی شاخص بورس در 15 دقیقه ابتدایی معاملات خروج ۴.۵ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بورس ورود دو موج بارشی جدید به کشور طی امروز و چهارشنبه/ وزش باد شدید در انتظار تهران زنگ خطر گاز برای زمستان/کسری به ۴۳۰ میلیون مترمعکب رسید سرنوشت افزایش تعداد نمایندگان مجلس به کجا رسید؟ هشدار بارش برف و باران در 10 استان جمع‌آوری کارت‌های آزاد جایگاه‌ها مصرف بنزین را ۱۰ درصد کاهش داد اعمال محدودیت‌های برق از اول آذر رشد ۲.۳ درصدی بخش کشاورزی با وجود شرایط سخت تحمیلی / ثبت صادرات ۳ میلیارد دلاری ۲ هزار واحد نهضت ملی مسکن در سهند طی ۸ ماه حذف شد ورود موج جدید بارش‌ها به کشور از یکشنبه؛ تشدید آلودگی هوا در ۴ استان ورود موج جدید بارشی به کشور از اول آذر ترافیک سنگین در چند محور مواصلاتی منتهی به تهران راه‌آهن چابهار - زاهدان؛ طلوع افق پیشرفت در قلب مکران وابستگی ۷۰ درصد تولید برق به گاز هشدار شرکت ملی گاز درباره رشد مصرف خانگی؛ احتمال قطع گاز در برخی استان‌ها جزییات ثبت نام اطلس بدون قرعه کشی + شرایط مشارکت در تولید سایپا قیمت جدید کودهای پایه کشاورزی اعلام شد واریز یارانه نقدی دهک‌های ۴ تا ۹ اطلاعیه توانیر درباره اعمال محدودیت‌های برق ناشی از محدودیت در تامین سوخت نیروگاه‌ها کمتر از ۵ درصد حقوق دولتی به بخش معدن بازمی‌گردد تشدید نظارت بر کیفیت تجهیزات وارداتی نیروگاه‌های خورشیدی کاهش ۳۳ درصدی تولید خودرو در ۷ ماهه سال پرداخت وام ۱.۲ میلیارد تومانی به متقاضیان تاکسی برقی صدور بیمه شخص ثالث خودروهای نوشماره منوط به پرداخت کامل حق بیمه شد امروز؛ آخرین فرصت صاحبان مشاغل برای تعیین تکلیف مالیات عملکرد ۱۴۰۴ ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر انشعابی به ۱۵ هزار مگاوات می‌رسد مصوبه ساخت آزادراه ۲۸ همتی کنارگذر پاکدشت ابلاغ شد قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ + جدول حداقل دستمزد کارگران چگونه تعیین خواهد شد؟ قبض سنگین و قطع چند هفته‌ای در انتظار پرمصرف‌های برق وضعیت بورس امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ بازسازی اقتصادی باید بر حفظ اشتغال و احیای بنگاه‌ها متمرکز شود/ بهبود اقتصاد در گرو عبور از روزمرگی است چادرملو و شرکت‌های تابعه در کانون توجه مقامات و مدیران ارشد زنجیره فولاد در ایران متافو ذخایر سد‌های تهران به ۳۶۴ میلیون مترمکعب رسید پایان دریافت حق بیمه هنگام ثبت‌ نام خودروی صفر از اول آذر نرخ سود بین‌بانکی به ۳۳.۶۵ درصد رسید؛ عقب‌نشینی آرام از اوج؟ پزشکیان: برق و گاز صنایع باید آخرین بخش در اولویت قطع انرژی باشد وزیر اقتصاد: موانع حقوقی آزادسازی سهام عدالت رفع شد قیمت دلار امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ باید از ظرفیت‌های سرزمینی در شرایط تحریم و پساجنگ حداکثر استفاده را ببریم جمع‌آوری کارت‌ سوخت جایگاه‌ها مصرف بنزین را ۱۰ درصد کاهش داد پنج خواسته رییس سازمان بورس از رییس جمهور اصلاح سبد سرمایه‌گذاری مهم‌ترین تصمیم راهبردی شستا است همتی: بازار پول و سرمایه دو حوزه مستقل و رقیب یکدیگر نیستند قیمت جهانی طلا امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی نفت امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ کوچک‌ترهای بورس، مورد اقبال بازار سقوط سنگین بورس‌های جهان؛ ۹ تریلیون دلار از بین رفت ورود ۹۸ همت پول حقیقی به بورس از ابتدای سال تورم ژاپن برای دومین ماه متوالی بالاتر از هدف بانک مرکزی ماند اصلاح استوری در اینستاگرام ممکن شد دو مورد جدید در کسورات بازنشستگی؛ حقوق هنگام بازنشستگی افزایش می‌یابد اصلاح ناترازی انرژی با شوک قیمتی ممکن نیست ارتقای خدمات بیمه تکمیلی بازنشستگان با افزایش 70 درصدی سقف پوشش‌ افزایش ملایم قیمت نفت در بازار جهانی کاهش صادرات سیب و پرتقال، مشکل امسال باغداران مرغ‌های بالای ۲ کیلوگرم از اول دی‌ماه به‌صورت کامل عرضه نمی‌شوند قیمت روغن موتور آزاد شد خبر جدید درباره پرداخت حقوق آبانماه بازنشستگان تأمین اجتماعی+ زمان و جزییات همراهی ۴۳۰ هزار مؤدی مالیاتی و تامین اعتبار کامل ۱۶۵۰ پروژه تا ۲۶ آبان اعلام مبلغ بیمه تکمیلی بازنشستگان تأمین اجتماعی ۱۴۰۵+ جزییات شبکه بانکی به بیش از یک میلیون و ۶۶۸ هزار درخواست «حسام» پاسخ داد قیمت جهانی طلا امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ قیمت گوشی امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ آغاز طرح جدید نوسازی ناوگان؛ عرضه وانت زامیاد EX با تسهیلات ویژه قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ + جدول انتقاد بازنشستگان از مدیریت تأمین اجتماعی قیمت دلار و ارز امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ زنگنه: منابع حاصل از مولدسازی باید به دستگاه‌های واگذارکننده بازگردد بازدید معاون وزیر صمت و مدیرکل حوزه وزارتی از غرفه چادرملو در نمایشگاه ایران متافو مولدسازی املاک دولت با ابزارهای جدید بورسی کلید خورد ورود وزارت صمت به تخلفات بازار موبایل؛ بررسی IMEI و گارانتی گوشی‌ها قیمت جهانی نفت امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ سوء‌استفاده فروشندگان جعلی از سیم کارت/مراکز معتبر خرید به زودی معرفی می‌شود رفع مشکل رجیستری گوشی‌های ترخیص‌شده بدون کد ساتا در زمان جنگ تولید اوپک حداکثری می‌شود؟ توافق برای ۲۴ ساعته شدن فعالیت مرز‌های گمرکی مشترک ایران و افغانستان رئیس کل بیمه مرکزی: دریافت اسناد کاغذی بیمه از اول آذر حذف می‌شود وزیر اقتصاد: دوره تاب‌آوری به پایان می‌رسد؛ فصل ساخت اقتصاد ایران آغاز می‌شود تحویل ۶۳۰ دستگاه پارس‌نوآ زودتر از موعد مقرر؛ تداوم فرآیند واگذاری خودروها به مشتریان توقف ۱۷۰ کامیون صادراتی در مرز عراق رفع شد مخالفت با انتقال دبیرخانه مشاغل سخت به تأمین اجتماعی دارایی‌های دولت و بانک‌ها در قالب توکن عرضه می شود قیمت دلار امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ خرید اعتباری؛ راهکار خانوارها برای جبران کاهش قدرت خرید قیمت آپارتمان در شرق تهران؛ هفت‌حوض و پیروزی متری چند؟ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ + جدول مهاجرانی: افزایش حقوق ظرف ۶ ماه با تورم خنثی می‌شود همتی: محدودیت‌های ارزی و تجاری ابزار جنگ اقتصادی آمریکاست قیمت جهانی نفت امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی طلا امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ فردا آخرین مهلت ثبت نام جاماندگان افزایش کالابرگ وام نوسازی خودرو از ۵۰۰ میلیون تا ۱۵ میلیارد تومان تسهیل واردات مواد اولیه صنایع غذایی با ارز صادرات کشاورزی تأیید شد توقف موقت افزایش سقف صادرات با ضمانت‌نامه بانکی؛دسترسی استان‌ها قطع شد طرح فروش کیلویی نان هنوز نهایی نشده است ناترازی مرکب و روزمرگی عامل عدم رشد اقتصاد ماست نظارت بر کیفیت کاتالیست خودرو‌ها به سازمان ملی استاندارد واگذار شد صدور ۴ میلیون و ۸۲۰ هزار فقره چک الکترونیک در هفت ماهه ۱۴۰۵ همکاری دستگاه قضایی و بانک مرکزی برای احیای بانک ایران‌زمین؛ انتقال قطعی ۱۴۰ همت از دارایی‌های شناسایی‌ شده قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ طرح ساماندهی و تسریع در فرآیند تصفیه تعاونی‌های منحل‌شده در استان تهران آغاز شد انتظار ۳۵۰ روزه برای ثبت سفارش قطعات صنعتی صدور کارت گردشگری در ۶ بانک؛ امکان دریافت دسته‌ای برای صرافی‌ها برگزاری ۱۸ برنامه ملی و بیش از ۳۰ برنامه استانی در هفته جهانی کارآفرینی ماجرای ۱ هفته ثبت گمرکی آیفون ۱۸ مسافری بعد از ابلاغیه ممنوعیت وزارت صمت قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت دلار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ ترمز تورم کجاست؟ نسخه بانک مرکزی برای مهار نقدینگی قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ قیمت آپارتمان در مناطق اداری تهران؛ ولیعصر و سنایی متری چند؟ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت دلار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ حاکمیت شرکتی اثربخش، زیربنای خلق ارزش پایدار و صیانت از منابع بانک‌هاست قیمت گوشی امروز ۱۹ آبان ۱۴۰۵ ایران‌خودرو و بانک ملی ایران تفاهم‌نامه همکاری امضا کردند قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ + جدول بررسی روند اجرای پروژه‌های نهضت ملی اردبیل در دیدار مدیرعامل بانک مسکن و استاندار تغییر ساعتی قیمت عمده‌فروشی موبایل؛ افزایش ۵ درصدی در یک روز معاملات خرید و فروش خودرو برخط می شود تعرفه جدید اینترنت همچنان کفاف هزینه‌ها را نمی‌دهد افزایش قیمت بسته‌های اینترنت از امروز/ بسته‌های خریداری‌شده تغییر نمی‌کنند تلگرام می‌خواهد صفحه‌ای شبیه اکسپلور اینستاگرام بسازد تعرفه‌های اینترنت اپراتورهای تلفن همراه تغییر می‌کند؟ معاون وزیر ارتباطات: در صورت تکرار جنگ، احتمال قطع اینترنت وجود دارد رونمایی گوگل‌ارت ایرانی به زودی دانسته‌های گمرکی اربعین ویژه زائران کدام خانه‌ها مشمول مالیات برخانه‌های خالی می‌شوند؟ میزان تقاضای مصرف برق همچنان نزدیک ۸۰ هزار مگاوات صدور صورتحساب الکترونیکی در ۱۲۰ ثانیه قیمت ارز اربعین/دلار مبادله‌ای رشد کرد افت قیمت دام زنده/ متعادل شدن قیمت گوشت قرمز در بازار تولید محصولات لبنی ؛ صنعتی حساس و استراتژیک در صنایع غذایی کشور خشکی تالاب گاو خونی منشأ ریز گرد‌ها و آلودگی هوا‌ی استان اصفهان تنور نفت
محمدباقر شیرمهنجی، پژوهشگر اقتصادی

جایزه نوبل ۲۰۲۵ و دلالت‌های سیاستی برای اقتصاد ایران 

جایزه نوبل اقتصاد ۲۰۲۵ امسال به جوئل موکر، فیلیپ آگیون و پیتر هویت تعلق گرفت؛ پژوهشگرانی که با باز کردن «جعبه سیاه نوآوری»، رشد اقتصادی را نه حاصل انباشت سرمایه، بلکه نتیجه پویایی بی‌پایان تخریب خلاق، دانش و کارآفرینی دانستند.
جایزه نوبل ۲۰۲۵ و دلالت‌های سیاستی برای اقتصاد ایران 
کد خبر:۳۶۰۵۱

اقتصاد معاصر-محمدباقر شیرمهنجی، پژوهشگر اقتصادی: آکادمی سلطنتی علوم سوئد، جایزه نوبل علوم اقتصادی سال ۲۰۲۵ را به جوئل موکر، فیلیپ آگیون و پیتر هویت برای «توضیح رشد اقتصادی مبتنی بر نوآوری» اهدا کرد. این انتخاب، تاکیدی دوباره بر یکی از عمیق‌ترین تحولات فکری در علم اقتصاد طی نیم قرن گذشته است که به معنای گذار از درک رشد به مثابه انباشت صرف عوامل تولید به سوی فهم آن به عنوان یک فرآیند پویا و بی‌پایان از تخریب خلاق و خلق دانش است. 

اهمیت یک انتخاب؛ فراتر از مدل‌های کلاسیک رشد 

برای دهه‌ها، نظریه‌های رشد اقتصادی تحت سیطره مدل‌های نئوکلاسیک، به ویژه مدل سولو-سوان قرار داشتند. در این چارچوب، رشد بلندمدت اقتصادی ناشی از دو عامل اصلی بود که شامل انباشت سرمایه (فیزیکی و انسانی) و پیشرفت تکنولوژی می‌شود. با این حال، یک ضعف بنیادین در این مدل‌ها وجود داشت و تکنولوژی به عنوان یک عامل «برون‌زا» در نظر گرفته می‌شد؛ به عبارت دیگر، پیشرفت فنی مانند یک «مائده آسمانی» از خارج از سیستم اقتصادی به آن تزریق می‌شد و مدل توضیح نمی‌داد که این پیشرفت‌ها چگونه، چرا و توسط چه کسانی ایجاد می‌شوند. این نقص، اقتصاددانان را با یک «جعبه سیاه» در قلب مهم‌ترین موتور رشد اقتصادی مواجه کرده بود.

کارهای آگیون، هویت و موکر دقیقا برای باز کردن این جعبه سیاه و «درون‌زا» (Endogenous) کردن نوآوری در مدل‌های اقتصادی تحسین شده است. آنها نشان دادند که نوآوری محصول فعالیت‌های اقتصادی هدفمند، سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه (R&D) و وجود انگیزه‌های مشخص برای کارآفرینان است. 

قلب تپنده نظریه؛ تخریب خلاق شومپیتری 

فیلیپ آگیون و پیتر هویت، با الهام از ایده‌های جوزف شومپیتر، اقتصاددان بزرگ اتریشی، مدل‌های ریاضی دقیقی را توسعه دادند که فرآیند «تخریب خلاق» (Creative Destruction) را به عنوان موتور اصلی رشد اقتصادی معرفی می‌کند. در این دیدگاه، رشد یک فرآیند خطی و آرام نیست، بلکه یک مسیر پرآشوب از نوآوری‌های انقلابی است که ساختارهای قدیمی را از بین می‌برد و ساختارهای جدید و کارآمدتر را جایگزین می‌کند. 

بر اساس مدل آنها، کارآفرینان با هدف کسب سود انحصاری موقت، در تحقیق و توسعه سرمایه‌گذاری می‌کنند. اگر نوآوری آنها موفقیت‌آمیز باشد، یک محصول یا فرآیند جدید به بازار عرضه می‌شود که از فناوری‌های موجود برتر است. این نوآوری به شرکت نوآور اجازه می‌دهد تا برای مدتی از یک موقعیت انحصاری و سود بالا بهره‌مند شود اما این پایان ماجرا نیست. همین سود بالا، انگیزه را برای دیگر کارآفرینان ایجاد می‌کند تا با نوآوری‌های بعدی، محصول یا فناوری موجود را به چالش بکشند و خود جایگاه انحصاری را تصاحب کنند. 

این چرخه بی‌پایان نوآوری، رقابت و جایگزینی، همان چیزی است که آگیون و هویت آن را «رشد شومپیتری» می‌نامند. در این فرآیند، شرکت‌ها و فناوری‌های قدیمی و ناکارآمد از بازار حذف می‌شوند (بخش تخریب) و جای خود را به ایده‌ها و کسب‌وکارهای جدید می‌دهند (بخش خلاق). این دیدگاه دلالت‌های سیاستی مهمی دارد. برای مثال، سیاست‌های رقابتی که از ورود شرکت‌های جدید به بازار حمایت می‌کنند و مانع از دائمی شدن انحصار شرکت‌های قدیمی می‌شوند، برای رشد ضروری هستند.

همچنین حمایت از حقوق مالکیت معنوی (مانند ثبت اختراع) باید به گونه‌ای تنظیم شود که از یک‌سو انگیزه نوآوری را ایجاد کند و از سوی دیگر، مانع از رقابت و نوآوری‌های بعدی نشود. 

ریشه‌های تاریخی نوآوری؛ روایت جوئل موکر 

اگر آگیون و هویت چارچوب ریاضی و نظری این فرآیند را فراهم کردند، جوئل موکر، به عنوان یک مورخ برجسته اقتصادی، ریشه‌های تاریخی، فرهنگی و نهادی این پدیده را کاوید. موکر استدلال می‌کند که انقلاب صنعتی و رشد اقتصادی پایدار در غرب، صرفا نتیجه تغییر در انگیزه‌های اقتصادی نبود، بلکه ریشه در یک تحول فرهنگی عمیق داشت که در دوران روشنگری اروپا رخ داد. وی مفهوم «اقتصاد دانش» را به مرکز تحلیل‌های خود آورد و نشان داد که چگونه نگرش به دانش و کاربرد آن تغییر کرد. 

به عقیده موکر، شکل‌گیری یک «جمهوری نامه‌ها» در قرن هجدهم که در آن دانشمندان، صنعتگران و متفکران در سراسر اروپا ایده‌های خود را آزادانه به اشتراک می‌گذاشتند، یک اکوسیستم بی‌نظیر برای تولید «دانش مفید» (Useful Knowledge) ایجاد کرد. این فرهنگ جدید که به دنبال کاربردی کردن علم برای حل مشکلات عملی بود، زمینه را برای نوآوری‌های تکنولوژیکی که مشخصه انقلاب صنعتی بود، فراهم ساخت. 

کار موکر مکمل حیاتی مدل‌های آگیون و هویت است؛ وی نشان می‌دهد که نهادها و فرهنگ‌ها نقش اساسی در شکل‌دهی به ظرفیت یک جامعه برای نوآوری دارند. رشد مبتنی بر نوآوری نیازمند جامعه‌ای باز است که در آن ایده‌ها به راحتی جریان یابند، تفکر انتقادی تشویق شود و ارتباط بین نخبگان علمی و کارآفرینان صنعتی برقرار باشد. بدون این زیربنای فرهنگی و نهادی، صرفا تخصیص منابع به تحقیق و توسعه به نتایج مطلوب منجر نخواهد شد. 

دلالت‌های سیاستی برای اقتصاد ایران 

جایزه نوبل امسال پیام‌های بسیار مهمی برای اقتصادهای در حال توسعه و به ویژه اقتصادهای منبع‌محور مانند ایران دارد. این جایزه یک یادآوری قدرتمند است که مسیر توسعه پایدار از جاده نوآوری و خلق دانش می‌گذرد، نه صرفا از طریق فروش منابع طبیعی و انباشت سرمایه فیزیکی. 

گذار از اقتصاد منبع‌محور به اقتصاد دانش‌بنیان: اولین و مهم‌ترین پیام برای ایران، ضرورت کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و حرکت به سمت یک اقتصاد مبتنی بر دانش و نوآوری است. تئوری‌های رشد درون‌زا تاکید می‌کنند که ثروت واقعی یک ملت در توانایی آن برای تولید ایده‌های جدید و تجاری‌سازی آنها نهفته است. 

اهمیت نهادهای حامی نوآوری: کارهای موکر اهمیت نهادهایی را برجسته می‌کند که از جریان آزاد اطلاعات، حقوق مالکیت معنوی موثر، حاکمیت قانون و رقابت سالم حمایت می‌کنند. ایجاد یک محیط کسب‌وکار باثبات و قابل پیش‌بینی که در آن کارآفرینان از بازگشت سرمایه‌گذاری خود در نوآوری اطمینان داشته باشند، یک پیش‌شرط اساسی است. 

پذیرش تخریب خلاق: یکی از چالش‌برانگیزترین پیام‌های این نظریه برای سیاست‌گذاران، لزوم پذیرش جنبه «تخریب» در فرآیند رشد است. حمایت بیش از حد از صنایع قدیمی، ناکارآمد و دولتی، اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت از برخی مشاغل محافظت کند اما در بلندمدت با جلوگیری از ورود نوآوران و تخصیص بهینه منابع، به رشد اقتصادی ضربه می‌زند. سیاست‌گذار باید میان حمایت از کارگران و حمایت از بنگاه‌های ناکارآمد تمایز قائل شود و با ایجاد شبکه‌های تامین اجتماعی قوی، گذار نیروی کار از بخش‌های قدیمی به بخش‌های جدید را تسهیل کند. 

سرمایه‌گذاری در سرمایه انسانی و تحقیق و توسعه: این نظریه‌ها بر نقش محوری آموزش باکیفیت، به ویژه در علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) و همچنین بر اهمیت ارتباط موثر میان دانشگاه و صنعت تاکید دارند. سیاست‌های حمایتی از تحقیق و توسعه، چه از طریق اعتبارات مالیاتی و چه از طریق کمک‌های مستقیم، می‌تواند انگیزه‌ها را برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در این حوزه تقویت کند. 

جایزه‌ای برای آینده 

اهدای جایزه نوبل اقتصاد ۲۰۲۵ به موکر، آگیون و هویت، تجلیل از یک عمر تلاش فکری برای پاسخ به بنیادی‌ترین سوال علم اقتصاد بوده و آن این است که ملت‌ها چگونه ثروتمند می‌شوند؟ پاسخ آنها روشن و قاطع است؛ از طریق نوآوری بی‌پایان که توسط کارآفرینان در یک چارچوب نهادی و فرهنگی مناسب هدایت می‌شود. این جایزه یک نقطه عطف آکادمیک صرف نیست، بلکه یک نقشه راه برای سیاست‌گذارانی است که به دنبال دستیابی به رشد اقتصادی پایدار، فراگیر و بلندمدت هستند. برای اقتصادی مانند ایران که در میانه چالش‌های ساختاری و فشارهای خارجی قرار دارد، درک عمیق این پیام و تلاش برای ایجاد یک «اکوسیستم ملی نوآوری» می‌تواند کلید عبور از بحران‌ها و ساختن آینده‌ای روشن‌تر باشد. جهان به سرعت در حال حرکت به سمت اقتصادی است که در آن ارزش‌آفرینی بیش از هر زمان دیگری به دانش و خلاقیت گره خورده و این نوبل، چراغ راهنمای این مسیر است.

هیجو دسکتاپ خبر چپ
محک دسکتاپ خبر چپ